GENEL SİYASET

AK Parti’nin 17 Yılı!

İktidar ve Muhalefet partileri belediyelerde ki kamu gayrimenkullerini bir bir satmaya devam ediyor. Bu satışlara en büyük evsahipliğini ise Ak Parti yaptığı vatandaşlar tarafından bilinmekte. 14 Ağustos 2001’de kurulan, 3 Kasım 2002 seçimlerinden birinci parti çıkan AK Parti, bugün iktidardaki 17’nci yılını geride bırakmasını reklamlarla kutluyor vatandaşlar ise seyrediyor. O günden bugüne ekonomiden siyasette, adaletten güvenliğe, sağlıktan eğitime, spordan bilişime kadar birçok alanda büyük bir değişim yaşandı. AK Parti iktidarı, Türkiye’nin en büyük devlet şirketlerini, fabrikalarını, otellerini, limanlarını, enerji üretim tesislerini, elektrik ile doğalgaz dağıtım şebekelerini ve arazilerini yerli ve yabancı özel şirketlere satmasıyla adeta ilk sırada görüldü.

268 KURULUŞTA KAMU PAYI SIFIR…
ANAP’tan sonra Türkiye’de ikinci değişim rüzgarı yaşatacak olan ve kuruluşunun hemen sonra seçim kazanarak 2002 yılından bu yana 273 kuruluşta hisse senedi veya varlık satış-devir işlemleri yapıldı. Bu kuruluşlardan 268’inde kamu payı yok oldu. 1986 yılından AK Parti’nin iktidara geldiği döneme kadar 8.2 milyar dolarlık özelleştirme yapılırken, 2002’den günümüze toplam 62 milyar dolarlık satış gerçekleştirildi.

‘FABRİKA KURAN FABRİKALAR’ SATILDI…
Özal dönemind başlatılan sanayi hamleleri Ak Parti de durma noktasına geldi denilebilir. AK Parti, iktidara gelir gelmez ilk önce ‘fabrika kuran fabrikaları’ elden çıkardı. 2003 yılında iki kamu şirketi, Ortadoğu ve Balkanlar’ın en büyük tezgah üreticisi TAKSAN ile sanayi tesisi imalatı yapan GERKONSAN elden çıkarttı. Aynı yıl Türkiye Denizcilik İşletmeleri‘ne ait limanlar, SEKA’nın kağıt fabrikaları ve kamu arazileri de satılarak toplam 187 milyon dolar gelir elde edilerek borç açıkları kapandığı iddialarına yer verildi

GÜNDEMİN EN YOĞUN GÜNLERİNDE…
Ak Parti bir yandan geçmiş yıllarda “Bu devlet ne yaptı, bu siyasetçiler 60 Yıldır ne yaptı” diye diye 2004 yılına gelindiğinde özelleştirmelerde vites yükselten AK Parti, 1 milyar 282 milyon dolarlık satışla adeta ekonomide ki darlığı kurtardı. 2003 yılında fabrika yapan fabrikaları elden çıkaran AK Parti iktidarı bu defa parçalaya parçalaya kamuda ki sanayi kuruluşlarını satışını gerçekleştirmeye başladı. Öyle yaptı ki tek tek satışı yaparak vatandaşların tepkisini çekmemek için bazı ihaleleri ise gündemin farklı yerdeki en yoğun gününde gerçekleştirerek adeta kamuoyundan saklandı.

PARÇA PARÇA SATILAN ŞİRKETLER…
TEKEL’in alkollü içecekler bölümü 292 milyon dolara satılırken, gübre üreten şirketler ve onların fabrikaları özelleştirildi. Eti Bakır 21.8 milyon, Eti Krom 58 milyon, Eti Gümüş 41.2 milyon ve Eti Elektrometalurji 15.3 milyon dolara satıldı. Çayeli Bakır İşletmeleri 49.2 milyon dolara, Karadeniz Bakır işletmeleri Samsun İşletmesi 11.1 milyon BET Kütahya Şeker Fabrikası 23.8 milyon dolara, Amasya Şeker 1 milyon 250 bin dolara özelleştirildi. Türk Hava Yolları’nın hisselerinin yüzde 20’si 2004 yılında, yüzde 25’i ise 2006 yılında satıldı. Türk Hava Yolları’nın (THY) hisselerinin yüzde 20’si ise 177 milyon dolara borsada satıldı.

DOĞALGAZ ŞİRKETLERİ ÖZELLEŞTİRİLDİ…
Doğalgaz dağıtım şirketleri ESGAZ 43 milyon dolara, BURSAGAZ 120 milyon dolara satıldı. Sümer Holding bünyesinde yer alan fabrika arazileri de tek tek satıldı. 44 milyon dolara satılan Sümerbank Bakırköy İşletmesi’ni ve 27 milyon dolara satılan TÜMOSAN izledi. Blok satıştan toplam 402 milyon dolar gelir elde edilirken, 2004 yılında 689 milyon dolar değerinde tesis, varlık ve arazi satışı gerçekleştirildi.

TÜRK TELEKOM LÜBNANLILARIN OLDU
Türk Telekom satışında ise toplumun tepkisi büyük oldu. Türk Telekom’un içini boşaltmakla ve bankalara olan borcunu ödememekle suçlanan Hariri Ailesi’nin üyesi Saad Hariri, geçen haftaya kadar Lübnan Başbakanı’ydı. Hariri, Lübnan’da ekonomik kriz ve yolsuzluğun tetiklediği sistem karşıtı protestolar sonrası istifa etti. Türkiye’nin en stratejik kurumlarından biri olan Türk Telekom’un yüzde 55’i 6 milyar 550 milyon dolar bedelle Lübnanlı Hariri Ailesi’ne satıldı.

EN BÜYÜK ÖZELLEŞTİRME YAPAN HÜKÜMET…
2005 yılında AK Parti iktidarı toplam 8.2 milyar dolarlık özelleştirme yaparak rekor kırdı. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü’ne ait olan İstanbul Hilton Oteli binası ve arazisi 255 milyon dolara, Ataköy Otelcilik 62.7 milyon dolara, Ataköy Marina ve Yat İşletmeciliği 23.7 milyon dolara, Ataköy Turizm ise 33.5 milyon dolara satışı gerçekleşti..

DEVLET MALLARINI ALANLAR BÜYÜK KAR YAPTI…
2005 yılının bir başka büyük özelleştirmesi ise 305 milyon dolara Eti Alüminyum’un satışı oldu. Kıbrıs Türk Havayolları 33 milyon dolara, Adapazarı Şeker Fabrikası 45.7 milyon dolara blok olarak satılan kuruluşlar oldu. AK Parti, 2005 yılında Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarından TÜPRAŞ ve PETKİM’in bir bölümünü borsada sattı. Bir gece yarısı TÜPRAŞ’ın yüzde 14.76’sı İsrailli iş adamı Sami Ofer’e 453 milyon dolar bedelle devredilirken, PETKİM’in yüzde 35’i 273 milyon dolara halka arz edildi. Koç Holding-Shell ortak girişimine satılan TÜPRAŞ, 2018’de 3 milyar 761 milyon lira net kâr elde ettiğini açıklaması dikkatlerden kaçmadı.

DEVLERİN SATIŞ AŞKI BAŞKA OLUYOR….
2006 yılı özelleştirme hızla devam etti. Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu olan TÜPRAŞ’ın özelleştirme ihalesi Eylül 2005’te yapıldı ve 4 milyar 140 milyon dolar teklif eden Koç Holding-Shell ortak girişimi el attı. Birkaç gün sonra ise bir başka sanayi devi Erdemir, 2 milyar 770 milyon dolara OYAK Grubu’na satıldı. Başak Sigorta ve Başak Emeklilik‘e mayıs ayında blok olarak 268 milyon dolara özelleştirildi. THY’nin yüzde 25’i 207.8 milyon dolara borsada halka arz edilirken, TEKEL’in Ankara’daki genel müdürlük binası da 100 milyon dolara TOBB’a satıldı.

DEVLET OTELLERİ PEŞ PEŞE SATILDI…
Emekli Sandığı’nın sahip olduğu oteller de bir bir özelleştirilirken, Büyük Ankara Oteli 36.3 milyon dolar, Büyük Efes Oteli 121.5 milyon dolar, Büyük Tarabya Oteli ise 145.3 milyon dolara satıldı. 2006 yılında toplam 8 milyar dolarlık özelleştirme yapılırken, taşınmaz ve tesis satışından toplam 710 milyon dolar gelir elde edildi.

ARAÇ MUAYENE İSTASYONLARI…
Ak Parti 2007 yılında bir önceki yıllara göre yapılan özelleştirmelere kıyaslandığında ise hiç kamu şirketi satmadı denilebilir. Araç muayene istasyonlarını, taşınmazları ve borsada Halkbank hisselerinin bir kısmını elden çıkartarak toplam 4 milyar 258 milyon dolar gelir elde etti. Zorlu Center’ın yükseldiği İstanbul Boğazı’na nazır Karayolları arazisi 800 milyon dolara, Mersin Limanı 755 milyon dolara, araç muayene istasyonları 613 milyon dolara, Halkbank’ın yüzde 25’i ise 1.8 milyar dolara satışı gerçekleştirildi.

PETKİM SOCAR’IN OLDU
2008 yılında iki şirket blok olarak özelleştirildi. Birincisi tıpkı TÜPRAŞ ve Türk Telekom gibi Türkiye’nin en stratejik kurumlarından biri olan Petkim Petrokimya Holding’di. 30 Mayıs 2008 günü imzalanan sözleşmeyle Azerbaycan devlet şirketi Socar, Petkim’i 2 milyar 40 milyon dolara satın aldı. TEKEL’in sigara bölümü ise 24 Haziran 2008’de 1 milyar 720 milyon dolara satıldı. Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş’nin (ADÜAŞ) sahip olduğu 9 santral ise 510 milyon dolara özelleştirildi.

ELEKTRİK SATIŞLARI BAŞLADI…
2009 yılında 2 milyar 270 milyon dolar değerinde özelleştirme işlemi yapılması gündemdeydi. Satışlar yapılırken gündemde başka konular yer aldı. Her önemli olayın arkasından mutlaka bir kamu kurumunun şirketi, önemli arazisi veya bir kolu satıldı. Yapılan satışlarda en büyük kalemi elektrik dağıtım şirketleri oluşturdu. Başkent Elektrik 1 milyar 225 milyon dolara, Sakarya Elektrik 600 milyon dolara, Meram Elektrik ise 440 milyon dolara satıldı.

BÜYÜK KAMU ŞİRKETLERİNDEN KALANLARI….
2010 yılında AK Parti; TCDD’nin Samsun ve Bandırma Limanlarını, TEKEL’in Çamaltı ve Ayvalık Tuzlalarını, TEDAŞ’ın Osmangazi, Çamlıbel, Uludağ, Yeşilırmak, Fırat ve Çoruh Elektrik Dağıtım AŞ’leri, Sümer Holding’in Antalya Barit Öğütme Tesisini ve Taşucu İşletmesini, Ziraat Portföy Yönetimi A.Ş ve Türk Ticaret Bankası ile Kalkınma Bankası ve Vakıfbank’taki Halkbank hisselerini Antalya Serbest Bölge İşletme hisseleri satıldı.

LİMAN VE TESİSLER….
2011 yılında Ak Parti; EÜAŞ’a ait Bayburt, Çemişgezek, Girlevik, Bünyan, Çamardı, Pınarbaşı, Sızır, Dereköy, Cerrah, Suuçtu, Çağ, Otluca, Uludere, Adilcevaz, Ahlat, Malazgirt, Sönmez, Değirmendere, Karaçay, Kuzuculu, Finike, Besni, Derme, Erkenek, Kernek, Kayadibi, Kovada I ve Kovada II Akarsu Santrallerini, Sümer Holding’in Mazıdağı Fosfat Tesislerini, TCDD’nin İskenderun Limanı, TEDAŞ’ın Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş’yi satışı sessiz sedasız yapıldı.

KIRINTI HİSSELERİN SATIŞI…
Türkiye’de şehir hastaneleri ve üniversiteleri hızla yapıldığını söyleyen Ak Parti 2012 yılında; ACISELSAN’ın yüzde 76.83, PETKİM’in yüzde 10, Kayseri ve Civarı Elektrik AŞ’nin yüzde 20, Halkbank’ın yüzde 23.92 hissesini gündeme gelmeden satışı gerçekleştirildi.

OTEL, BANKA VE SİGORTALAR…
2013 yılında Ak Parti; Başkent Doğalgaz, Hamitabat Elektrik ve Yeditepe Beynelmilel Otel’i, EÜAŞ’ın Hasanlar, Arpaçay-Telek, Kiti, Büyükkızoğlu, Durucasu, Göksu, Berdan, Kısık, Bozkır, Ermenek, Akarsu, Koçköprü, Engil, Erciş, Hendek, Akyazı, Bozüyük, Hoşap Akarsu Santrallerini, TEDAŞ’ın Akdeniz, Boğaziçi, Aras, Dicle, Vangölü, Toroslar, İstanbul Anadolu Yakası ve Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.’leri, Seyitömer ve Kangal Termik Santralini, SÜMER HOLDİNG’in Türk Arap Gübre İşletmesini, ASELSAN Elektrik, HEKTAŞ A.Ş., İŞ BANKASI, KOÇ HOLDİNG, RAY SİGORTA, T. Sınai Kalkınma Bankası, YAPI ve KREDİ BANKASI, TÜPRAŞ, ÜNYE ÇİMENTO hisselerini sattı.

2014’TE FAZLA SATIŞ GERÇEKLEŞEMEDİ…
AKP 2014 yılında; TDİ Salıpazarı Liman Sahasını (GALATAPORT), EÜAŞ’ın Kayaköy, Esendal, Işıklar (Visera), Dere ve İvriz Akarsu Santrallerini, Yatağan, Kemerköy, Yeniköy ve Çatalağzı Termik Santrallerini, Kemerköy Liman Sahasını, Türkiye Kalkınma Bankası (TDİ) satışı gerçekleştirildi.

2015 ve 2016SATIŞLARI İSTENİLEN GİBİ OLMADI…
AKP 2015 yılında; OYAK İNŞAAT’ın yüzde 25’ini, TCDD’nin Derince Limanı, SEAŞ – Soma B, Orhaneli ve Tunçbilek Termik Santralleri ile Bursa Linyit İşletmeleri satılarak adeta elden çıkartıldı. 2016 yılında; ADÜAŞ’ın İnebolu Limanı’nı, Hopa Termik Santralini, EÜAŞ’ın Doğankent, Kürtün, Torul, Karacaören 1, Karacaören 2, Kadıncık 1, Kadıncık 2, Şanlıurfa, Adıgüzel, Kemer Hidroelektrik Santralleri de devlet tekelinden çıkartılarak özelleştirildi. 2017 yılında da; Cumhuriyet devletinin kalan varlıklarını, fabrika, tesis, arazi, liman, taşınmazlarını satmaya devam etti.

TÜRKİYE’NİN GELECEĞİ İPOTEK EDİLMEYE BAŞLANDI…
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ak Parti’den önce Türkiye’de ne yapıldı demesine rağmen 80 Yıllık birikim adeta 17 yılda bitirme noktasına getirdiği ve hala satışa çıkarılan gayrimenkullerde olduğu bilinmekte.
Blok olarak satış yapacak kamu şirketi sayısı azalınca, ilerleyen yıllarda tesis ve varlık satışına ağırlık veren AK Parti hükümeti, kamu arazilerini, fabrikaları, enerji üretim santralleri ile dağıtım şebekelerini elden çıkardı. Devletin yapacağı yatırımları ise özel sektöre ihale eden AK Parti, seçtiği işbirliği yöntemiyle de ülkenin geleceğini sayıları iki elin parmaklarını geçmeyecek şirkete adeta ipotek ettirmesi de dikkatlerden kaçmadı….

HAZİNE’DEN 100 MİLYAR DOLAR ÇIKABİLİR
Üçüncü Havalimanı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Osman Gazi Köprüsü, Avrasya Tüneli ve şehir hastaneleri başta olmak üzere yap-işlet-devret modelli projelerde işletici firmalarla yapılan sözleşmelerde günlük veya yıllık olmak üzere yolcu, araç ve hasta sayısı garantisi verildi. Eğer planlan sayıda kullanım olmazsa, kamu-özel işbirliği projelerinde devletin hazinesi 25 yıl boyunca firmalara toplam 100 milyar dolarlık ödeme yapabilir. Ülkenin geleceğini ipotek altına alan bu mega yatırımlar için verilen taahhütler ise “ticari sır” olarak halktan gizleniyor.

KAMU ÇALIŞANI SAYISI ARTTIRILDI…
AK Parti iktidara geldiğinde devleti küçültüp, harcamaları kısarak daha verimli bir yapı oluşturma iddiasıyla yola devam ediyordu ki, Kamu şirketleri satılacak işçiler özel sektör tarafından istihdam edilecek, merkezde toplanan yetkiler yerele devredilerek kadrolu memur sayısı azalacaktı. 2003 yılında Türkiye’de kamuda çalışan kişi sayısı 2 milyon 187 bin 599’du. 2019 yılının ikinci yarısı itibariyle kamuda istihdam edilenlerin sayısı 4 milyon 569 bin 916’ya çıkartılması ise yükü ağırlaştırdı.

2 MİLYON KİŞİ ARTTI…
Ekonominin hız kesmeye başladığı yıllarda peş peşe gelen seçimler 2013 yılından bu yana kamuda çalışanlarının sayısı 2 milyon kişi artmasına neden oldu. 2002 yılında iktidar koltuğuna oturduğunda devleti küçültme iddiasını taşıyan AK Parti, geçen son 17 yılda kamuda çalışan sayısını yüzde 100’den fazla artırmış durumda.

10 KİŞİDEN 3’Ü EKONOMİK SUÇLU…
2002 yılında Türkiye’de toplam 98 bin 955 kişi cezaevindeydi. Hırsızlık, zimmete para geçirme, rüşvet, irtikap, sahtecilik, para ve mal kaçakçılığından hapse girenlerin sayısı ise 13 bin 169’di. Türkiye İstatistik Kurumu’nun konuyla ilgili yakında dönemde yayınladığı son veri 2017’ye ait. Buna göre söz konusu tarihte Türkiye’de ceza infaz kurumuna 215 bin 761 kişi girdi. Hırsızlık, zimmete para geçirme ve benzeri suçlardan hapse giren hükümlü sayısı ise 68 bin 528 oldu. 2002 yılında cezaevine giren her 10 kişiden biri ekonomik suçlardan dolayı hapse girerken 2017 yılında bu oran her 10 kişiden üçü bu nedenle ceza aldı.

CİNSEL SUÇ ORANI 14 KAT ARTTI…
Uyuşturucu madde kullanma, satma veya satın alma suçunu işleyen 3 bin 450 kişi 2002 yılında cezaevine girdi. Takvim yaprakları 2017’i gösterdiğinde ise bu sayı 22 bin 490’a yükseldi. Cinsel suçtan dolayı 2002’de bin 858 kişi hüküm giyerken bu sayı 2017’de 26 bin 539 oldu. Cinsel saldırıdan cezaevine giren suçluların 14 kat, uyuşturucu hükümlülerinin ise 7 kat artığı da istatistiklerde ortaya çıktı.

İCRA DOSYALARINDA BÜYÜK ARTIŞ…
Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre; 2002 yılında 8 milyon 613 bin 759 adet icra dosyası bulunuyordu. Yıllar için icra dairelerindeki icra ve iflas dosyaları artarken bu sayı Kasım 2019 itibariyle 21 milyonu aşmış durumda.

İŞSİZ SAYISI
2002: 2 milyon 464 bin
2019: 4 milyon 596 bin (Temmuz)

İŞSİZLİK ORANI
2002: Yüzde 10.3
2019: Yüzde 13.9 (Temmuz)

TÜRKİYE’NİN BRÜT DIŞ BORÇ STOĞU
2002: 129.6 milyar dolar
2019: 446.8 milyar dolar (Ekim)

DIŞ BORCUN GSYH ORANI
2002: Yüzde 54.8
2019: Yüzde 61.9

MERKEZİ YÖNETİM TOPLAM BORÇ STOKU
2003: 283.2 milyar lira
2019: 1 trilyon 239 milyar lira (Ekim)

GSYH
2002: 231 milyar dolar
2019: 749 milyar dolar (Tahmini)

KİŞİ BAŞI GSYH
2002: 3 bin 492
2019: 9 bin 93 dolar (Tahmini)

BÜYÜME
2002: Yüzde 6.2
2019: Yüzde 0.5 (Tahmini)

ENFLASYON
2002: 29.8
2019: 9.26 (Eylül)